ÇAYKUR Genel Müdürü İmdat Sütlüoğlu, adil ticaret pazarında özellikleri ve paylarıyla güçlü bir şekilde yerlerini alacaklarını söyledi.
Sütlüoğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ÇAYKUR olarak bir sosyal sorumluluk projesi olduklarını vurguladı.
Dünyada adil ticaret olarak adlandırılan bir ticaret şekli olduğunu ifade eden Sütlüoğlu, ”Üreticilerin, çalışanların mağdur olmadığı, bunların istismar edilmediği, elde edilen gelirlerin bu kesimlerle paylaşıldığı bir ticaret düzeni bu. Bizim yaptığımız da bu kapsamda bir iş. Bu nedenle ÇAYKUR olarak adil ticaret belgesini alacağız. Bunun çalışmalarına başladık” dedi.
Bu piyasanın, dünya pazarlarındaki yerinin hızla büyüdüğünü, insanların bilerek, daha fazla para vererek bu ürünleri tercih ettiğine dikkat çeken Sütlüoğlu, ”Çünkü verdikleri paranın önemli bölümünün dar gelirli üreticilere ve çalışanlara gittiğini biliyorlar. Adil ticaret her yıl Avrupa pazarında yüzde 20 büyüyor. Bu pazarda de bu özelliğimiz ve payımızla güçlü bir şekilde yerimizi alacağız” diye konuştu.
Sütlüoğlu, Türkiye’de bu belgeyi veren uluslararası sertifikasyon firması olduğunu, bu firma nezdinde sertifikayı almak için çalışmalarını başlattıklarını belirterek, daha önce helal gıda sertifikası almak için başlattıkları çalışmaların da sürdüğünü kaydetti.
Adil ticaret, Nedir ?
Gelişmekte olan ülkelerdeki üreticilere yardım etmeyi ve sürdürülebilirliği teşvik etmeyi amaçlayan pazar odaklı organize bir sosyal harakettir. Hareket, sosyal ve çevresel standartlarının yanı sıra üreticilere daha yüksek ödeme yapılmasını savunur. Özellikle, gelişmekte olan ülke lerden gelişmiş ülkelere yapılan ihracatlarda bilhassa el işleri, kahve, kakao, şeker, çay, muz, bal, pamuk, şarap, taze meyve, çikolata, ve çiçek gibi ürünler üzerine yoğunlaşmıştır.
Adil ticaretin stratejik amacı güçsüz kalmış üretici ve işçilerle çalışarak, onların ekonomik açıdan kendi kendilerine yeterli hale gelmelerine yardımcı olmaktır. Aynı zamanda uluslararası ticarette daha büyük bir rol oynamalarını hedeflediği gibi kendi organizasyonları içinde de daha fazla pay sahibi olmalarını sağlamayı amaçlar. Adil Ticaret savunucuları arasında, Christian Aid, SERRV International, Oxfam, Amnesty International, Catholic Relief Services, ve Caritas International gibi bir grup uluslararası kalkınma destek, sosyal, dini ve çevre örgütleri vardır.
2008′de Adil Ticaret sertifikalı satışlar dünya çapında yaklaşık 4.08 milyon doları bulmuş ve bir önceki yıla göre %22 artış göstermiştir. Bu oranlar dünya ticaretinde tüm ticari mallar arasında ufak bir bölümü oluştururken, bazı ürünler için, kendi ürün grupları içersinde %20-50 arasında değişmektedir.
Haziran 2008 de Uluslararası Adil Ticaret Tescil Kurumu(Fair Trade Labelling Organizations International – FLO) yaklaşık 7.5 milyon üretici ve ailelerinin adil ticaret uygulamalarıyla finanse edilmiş altyapı, teknik destek ve toplumsal kalkınma projelerinden faydalandığını hesaplamıştır.
İLGİLİ HABER:
Tarımda Adalet Peşinde Olanlar İkiye Bölündü
“Adil ticaret” (fair trade), kalkınmakta olan ülkelerdeki çiftçileri yoksulluktan çekip çıkarmayı hedefleyen ve kahve, kakao, muz gibi ürünlere yüksek fiyat biçen bir sosyal gıda hareketi. Fakat “adil ticaret” dünyasında bugün bir tartışma yaşanıyor. Hareketin ABD’deki başlıca ayağı olan Fair Trade USA (ABD Adil Ticaret Kurumu), uluslararası ana grupla bağını koparacağını ve onay verdiği ürünlerin türünde köklü değişiklikler yapacağını duyurunca kızgınlığa yol açtı. Bu değişiklikler arasında, daha önce küçük çiftçiler lehine kapsam dışı bırakılan büyük çiftliklerin kahvelerini tescillemek de var. Bir başka değişiklik de, yüzde 10′luk adil ticaret içeriği olan ürünlere onay verilmesi. Oysa başka ülkelerde asgari yüzde 20 koşulu geçerli. Fair Trade USA grubu, yeni düzenlemeden dünya çapında daha çok yoksul çiftçi ve işçinin faydalanacağını, ayrıca bu şekilde şirketlerin adil ticaret ürünlerini daha kolay satabileceklerini belirtiyor. 2010′da adil ticaret ürünleri ABD’de 1.3 milyar, dünyada da 5.8 milyar dolarlık satış rakamına ulaştı. Grup 2015′e kadar satışların ikiye katlanmasını umuyor. Fakat Fair Trade USA, standartları sulandırmakla, daha fazla ürün tescilleyerek gelirini artırmak istemekle suçlanıyor. Adil ticaret ürünlerini satan bazı kimseler, küçük kahve çiftçilerinin pazar paylarını büyük çiftçilere kapt ı racaklar ı ndan ve şirketlerin yeni standartları fırsat bilip ürünlerindeki adil ticaret içeriğini asgariye düşürmek isteyeceklerinden korkuyor. Adil ticaret belgeli kahve, çikolata, çay ve muz ithalatında öncü bir kurum olan Massachusetts merkezli Equal Exchange’in Başkanı Rink Dickinson, “Bu bir ihanettir. Dürüstlüklerini yitirdiler” diyor. Fair Trade USA’nın Başkanı Paul Rice ise grubun kendi çıkarı için gelirini artırmak istediği eleştirilerini reddediyor. “Sat ış hacmimizi artırdığımız ölçüde, adil ticaretin etkisini artırabiliriz” diyor. Uluslararası Adil Ticaret Kurumu’na geçen yıl 1.5 milyon dolar gibi abartılı bir ücret ödediklerini ve karşılığında bir şey alamadıklarını bel irtiyor. Uluslararası grubun başkanı olan Rob S. Cameron, Amerika grubunu memnun etmek için kendi standartlarından vazgeçmeyeceklerini ifade ediyor. “Yapabileceğimiz en iyi şey, bizi bu noktaya getiren ilkelere sadık kalmaktır. O ilkelerin sulandırılmasına müsaade etmeyeceğim” diyor. Tartışmalar, adil ticaret ürünlerini satan ve yakında taraf tutmak zorunda kalacak olan birçok şirketi şaşkınlığa uğrattı. Besinin nereden geldiğine ve nasıl üretildiğine dikkat eden tüketicilerin işiyse, farklı iddialarda bulunan rakip kurumların çoğalmasıyla iyice zorlaşacak. Tartışmanın merkezinde, Rice’a göre ABD’deki adil ticaret pazarının yüzde 70′ten fazlasını oluşturan kahve var. Dünyada adil ticaret belgeli kahvenin en büyük alıcısı olduğunu söyleyen Green Mountain Coffee Roasters, daha çok bu tür kahve kullanmak istediklerini ve bu çerçevede Fair Trade USA ile çalışmayı sürdüreceklerini aktarıyor. Şirket, Fair T rade USA i le b irlikte, Brezilya’da 2 bin dönümlük (eski düzenlemeye göre adil ticaret belgesi alamayacak kadar büyük) bir organik kahve çiftliğiyle ilgili pilot bir projeye katılıyor. Green Mountain şirket sözcüsü Sandy Yusen, “Küçük çiftçilere olan taahhütlerimiz sürüyor. Aynı zamanda Fair Trade USA’nın vizyonunun bize yeni imkânlar sunduğuna, bu yolla daha da çok çiftçi ve işçiye fayda sağlayabileceğimize inanıyoruz” diyor. Yusen, Green Mountain olarak 2010′da Fair Trade USA’ya 1.5 milyon dolar tescil ücreti ödediklerini, kâr amacı gütmeyen grubun (ABD vergi beyannamelerine göre) en büyük gelir kalemini oluşturduklarını ifade ediyor. ABD’de 11 bin kadar şubesi olan Starbucks da Fair Trade ile çalışmayı sürdürme niyetinde. Fakat şirket, büyük çiftliklerde yetişen kahveye adil ticaret etiketi koyup koymamayı henüz kararlaştırmadıklarını belirtiyor. 2010′da küresel faaliyetlerinde kullandıkları kahvenin yüzde 8 kadarının da adil ticaret belgeli çiftliklerden geldiği ifade ediliyor. Yirmiden fazla ülkenin adil ticaret tescil kurumları var ve bu kurumlar adil ticaret ürünlerini pazarlayan şirketlere belge veriyor. Uluslararası Adil Ticaret Kurumu’ysa bu ülkelerdeki ambalajlarda aynı logoyu kullandırıyor. Dünyadaki adil ticaret programlarının birçoğu büyük çiftliklerde yetişen muz, çay ve çiçeklere zaten onay veriyor. Fakat adil ticaret belgeli kahve ve kakao geleneksel olarak kooperatif şeklinde örgütlenmiş küçük çiftliklerden geliyor. Bu kapsamdaki çiftçiler, okul ve sağlık hizmetleri gibi kamusal projelerde kullanı lmak üzere fazladan bir ödeme alıyorlar. Aynı yoksul çiftçiler eskiden gelişmiş ülkelerdeki pazarlara ulaşamıyordu ve ürünlerini çok daha ucuza satmak zorundaydı. Adil ticaret grupları onların ürün kalitesini geliştirmelerine yardım etti ve daha önemlisi, onları dünya pazarlarına açtı. Söz konusu anlaşmazlık, Fair Trade USA’ya 37 bin dolar tescil ücreti ödeyen ve artık Coca Cola’nın sahip olduğu Honest Tea’yi de harekete geçirdi. Adil ticaretin işleyişine yakından bakma ihtiyacı hisseden şirketin kurucu ortağı Seth Goldman, tartışmayı tam bir keşmekeş olarak tanımlıyor. Fakat ekliyor, “Ancak bu tartışma her şeyin ortaya dökülmesine yol açtı. Şimdi biz de bu işin nasıl döndüğünü öğrenebiliyoruz” diyor.
WILLIAM NEUMAN
SABAH COM:TR
