İNSANLIĞI TEHDİT EDEN HASTALIK :KOAH

KOAH LA YAŞAMAK

kanser-solunum-testiKOAH hastalığı ciğerlerin sigaraya, bazen de hava kirletici maddelere, kimyasallara veya toza aşırı derecede maruz kalmaktan hasar görmesiyle ortaya çıkar. Hastalığın gelişiminde genlerin de rolü olabilir.

NEDİR

KOAH hastalığı ciğerlerin sigaraya, bazen de hava kirletici maddelere, kimyasallara veya toza aşırı derecede maruz kalmaktan hasar görmesiyle ortaya çıkar. Hastalığın gelişiminde genlerin de rolü olabilir.

KOAH hava kanallarının kısmen kapanmasına neden olarak nefes almayı çok zor hale getirir. Hastalığın akciğerde neden olduğu hasar geri döndürülemez, KOAH’ın tedavisi yoktur. Fakat bu hastalığı yavaşlatmak, daha uzun, daha kaliteli bir hayat sürmek için yapabileceğiniz çok şey var.

TEŞHİS VAKTİ

KOAH’ı teşhis etmek karmaşık bir süreç değildir. Tıbbi geçmişiniz, fiziksel muayene ve kolay, acısız bir nefes testi olan spirometri, teşhisi doğrulayabilir. Spirometre denilen bir makine ciğerlerinizin ne kadar hava tutabileceğini, derin bir nefes aldıktan sonra ciğerlerinizin havayı ne kadar hızlı üfleyebileceğini ölçer. Diğer olası nedenleri kaldırmak veya tedavi planı geliştirmek için fazladan testlere ihtiyaç duyabilirsiniz.

Genelde, KOAH’ı olan insanlar teşhis konuluna kadar epey beklerler, nefes alışverişleri iyice zorlaşmıştır ama bunu gidermenin yolunu da öğrenirler.

Genellikle, aşırı hareketle ortaya çıkan nefes darlığı dışında doktoru ziyaret etmenize neden olabilecek diğer KOAH belirtileri öksürük, ciğerlerde ötme, bir türlü kurtulamadığınız aşırı balgam veya göğüste sıkışmadır.

Ortaya çıkan belirtilerden dolayı insanlar sık sık, “Yaşlanıyorum, biraz kilo aldım,” diye düşünür. Fakat kendilerine söylenen şey, “Hayır, bu gerçek bir hastalık,” lafıdır. Bu yüzden KOAH teşhisi genellikle insanlar için nahoş bir sürpriz olur.

Ayrıca başka insanların ne düşüneceği kaygısı şoka eklenir. Teşhis konulan birçok insan sigara içiyordur, bu yüzden “Kendim ettim kendim buldum,” diye bir düşünce hakimdir. Tam da bu yüzden kabul edilmesi zor bir haberdir.

Birçok hasta, esas KOAH hastalıklarının ikisinin, kronik bronşit ve amfizemin de kendinde olduğunu öğrenir.

KOAH NE ZAMAN TEŞHİS EDİLİR

Kronik bronşit, hava kanallarının şişmesi ve iltihaplanmasına neden olur. Bu durum hava kanallarını daraltarak yeterli miktarda havanın ciğerlere ulaşmasını engeller. Kronik bronşit aşırı balgam üretimine de neden olur ki aşırı balgam öksürüğe ve havanın ciğerlere giriş çıkışında sorunlara yol açar. Hastanın birbirini takip eden iki yıl boyunca, başka bir akciğer rahatsızlığı olmaksızın üç ay boyunca sıklıkla öksürük ve balgam şikayeti varsa kronik bronşit teşhisi konur.

 

Amfizem, ciğerlerdeki birçok hava torbasına zarar verir. Normalde bu küçük balon benzeri yapılar, ciğerlerinizden kanınıza ve kanınızdan ciğerlerinize hava akışını sağlar. Hava kanalları normalde elastiktir ve havayla dolduklarında esner. Hava verdiklerinde tekrar eski hallerini alır. Amfizem dolayısıyla hava torbacıklarının hasar görmesi havanın ciğerlerden dışarı atılmasını zorlaştırır, hava kanallarının çökmesine neden olur ve zor nefes almaya yol açar.

KOAH’LA YAŞAMAK

Teşhisten sonra hastanın hayatı çeşitli biçimlerde değişir. Birçok hasta, “Her şey daha fazla vakit alıyor, yetişemiyorsunuz,” diye, diğerleriyse “Çok basit şeyleri yapmak, duş almak, giyinmek, şöyle bir dışarı çıkmak bile muazzam çaba gerektiriyor ve nefesiniz yetmiyor. Sonunda hazır olduğunuzda da artık hevesiniz kaçmış oluyor. Hatta birçok insan, bir şey yapmaktan vazgeçiyor,” diyerek şikayet eder.

KOAH sinsice ilerleyen bir hastalıktır, insanları yavaş yavaş fiziksel etkinlikten koparır. Nefessiz kalmak çok kötü bir duygudur, bu yüzden insanlar nefeslerini kesecek faaliyetlerden uzak dururlar. Bir süre sonra evden çıkmaz, seyahat etmek istemezler; bu durum yaşam kalitelerini oldukça değiştirir.

Egzersiz ve Beslenme

Egzersiz ve beslenmeyle KOAH hastalığını idare etmek

Hastalığı idare edebilmek için atılabilecek en iyi adım, kaçarınız yok, sigarayı bırakmaktır.

Sigarayı bırakmak, hastalığın doğal gelişimini değiştirdiği kesin olan tek etkendir.

Kısa süre içinde insanlar neredeyse anında kendilerini daha iyi hisseder. Uzun dönemdeyse ciğer fonksiyonlarındaki kötüleşme yavaşlar. Sigarayı bırakmak insanın ömrüne yıllar ekler.

Akciğer rehabilitasyonu da KOAH’la birlikte yaşayan insanların tedavi planının büyük bir parçasıdır. Sağlık alanından birçok uzman, doktorlar, solunum terapistleri, lisanslı diyetisyenler ve hemşireler beslenme, bilgi ve hastalık yönetimi kaynakları ve egzersiz rehberliği konularında danışmanlık verebilir.

egzersizBESLENME VE EGZERSİZ BAŞARILI BİR KOAH YÖNETİMİ İÇİN ŞARTTIR.

KOAH’ı olan bir insan sadece nefes alıp vermek için normal bir insandan 10 kat fazla kalori harcar. KOAH’ı olan insanların enerjilerini korumak, enfeksiyonları engellemek ve nefes kaslarını güçlü tutmak için yeterli kalori almaya ihtiyacı vardır.

 

Özel nefes alıp verme alıştırmalarını içeren egzersizler, her ne kadar nefes darlığı yaşayan bir insan için mantıksız görünse de birçok açıdan faydalı olabilir. KOAH’ı olan bir insan için egzersizlerin faydalarından bazıları şunlardır:

Vücudunuzun oksijeni daha iyi kullanmasını sağlar.

Nefesinizi güçlendirir ve diğer belirtileri azaltır.

Kalbinizi güçlendirir, kan tansiyonunuzu düşürür ve kan dolaşımınızı kuvvetlendirir.

Enerjinizi artırır, daha etkin kalmanızı mümkün hale getirir.

KOAH”ta Tıbbi Tedavi

KOAH için tıbbi tedavi ve ameliyat

KOAH tedavisindeki gelişmeler bu hastalıktan mustarip olanlar için büyük farklar yaratmıştır. Bugün doktorlar KOAH için iki çeşit ilaç tavsiye eder. Bronş genişleticiler hava yolları etrafındaki kasları gevşetirlerken, kortikosteroidler hava kanalı iltihaplanmalarını azaltabilir.

Oksijen terapisi ölüm riskini ciddi biçimde azaltmıştır. Bu terapi genellikle havadan yeterli oksijeni kendi başına alamayanlara uygulanır. Oksijen terapisi kalbi ve kasları güçlendirir, kaslarınız güçlenince de daha çok şey yapabilirsiniz.

Şiddetli KOAH hastaları için ameliyat da bir seçenektir. Nadir durumlarda bir cerrah akciğer nakli yapıp donörden gelen sağlıklı akciğerle hastalıklı olanı değiştirebilir. Ciğer alma ameliyatı ciğer dokusunun hasarlı bölümlerini çıkarmak için yapılır. Gelecekte bu ameliyat şimdi olduğu gibi açık ameliyat şeklinde değil de minimum invazif (düşük oranda riski olan) yöntemlerle yapılabilir. Klinik araştırmalar halihazırda bunu ve KOAH tedavisini geliştirmenin diğer yollarını araştırıyor.

 

Doğru Tedavi

Hak ettiğiniz KOAH tedavisini almak

Teşhisten korkanlar orada bir yerlerde etkili tedaviler olduğunu bilmelidir. Doğru tedaviyi alıp almadığınızı değerlendirmek, doğru tedaviyi alıyorsanız buna devam etmek oldukça mantıklıdır.

Sizin için normal olmayan bir nefes darlığı yaşadığınızda bunu doktorunuza bildirin. Bunu ne kadar erken fark ederseniz sigarayı o kadar hızlı bırakabilir, hastalığın ilerlemesini o kadar hızlı yavaşlatır ve daha uzun bir hayat yaşarsınız.

Her kronik hastalıkta olduğu gibi burada da olumlu tutumu korumak çok büyük önem arz eder.

Tutum her şeydir. Ciddi bir hastalık mı? Kesinlikle. Ama ölüm fermanı değil.

KOAH: Nefessiz Kalmayla Mücadele

KOAH Tedavileri: Hayat Kalitenizi Yükseltmek

KOAH herhangi bir çaresi olmayan kronik bir akciğer hastalığıdır. Fakat çeşitli KOAH tedavilerini kullanarak belirtilerinizi hafifletmek ve hayat kalitenizi yükseltmek için atabileceğiniz birçok adım var.

KOAH Tedavisi: Hedefleriniz

KOAH tedavisinin ana hedefleri şunlardır:

Belirtileri hafifletmek

Ciğer işlevlerinizdeki kötüye gidişi yavaşlatmak

Günlük akciğer işlevinizi geliştirmek

Günlük akut nöbetlerinizin (KOAH alevlenmeleri) sayısını azaltmak

Toplam hayat kalitenizi yükseltmek

Bazı vakalarda belli tedavileri gerçekleştirmek ve sizi kontrol altında tutmak için hastaneye yatmak şarttır. KOAH alevlenmeleri sırasında böyle bir şeye gerek duyabilirsiniz.

 

 

 

 

KOAH VE EGZERSİZ: KOAH İÇİN NEFES VE EGZERSİZ PROGRAMI

Nefes almada güçlük çekiyorsanız, egzersiz yapmayı hiç istemeyebilirsiniz. Fakat KOAH’ta egzersiz, nefes almanıza yardım ederek sizin mümkün olduğunca etkin olmanızı sağlayıp hayat kalitenizi yükseltir. KOAH egzersiz programına başlamadan önce, mutlaka doktorunuzla veya sağlık uzmanınızla görüşün.

KOAH Egzersizleri Size Nasıl Fayda Sağlar

Özellikle kalbinizi ve ciğerlerinizi çalıştıran egzersizler, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) için oldukça faydalıdır:

Vücudunuzun oksijen kullanımını iyileştirebilir. KOAH’lı insanlar nefes almak için diğer insanlara göre daha fazla enerji harcadığı için bu çok önemlidir.

Belirtilerinizi azaltabilir ve nefes almanızı iyileştirebilir.

Kalbinizi güçlendirebilir, tansiyonunuzu düşürebilir ve kan dolaşımınızı geliştirebilir.

Enerjinizi artırıp daha etkin kalmanızı sağlar.

Uykunuzu güçlendirip daha gevşemenizi sağlar.

Sağlıklı bir kiloyu korumanıza yardım eder.

Zihinsel ve duygusal bakışınızı zenginleştirebilir.

Başkalarıyla birlikte egzersiz yaparsanız, sosyal izolasyonunuzu azaltabilir.

Kemiklerinizi güçlendirebilir.

KOAH İÇİN 4 ÇEŞİT EGZERSİZ

Bu dört tür egzersiz KOAH’la yaşamanızda size yardımcı olur. Hangi tür egzersize ne kadar ağırlık vereceğiniz, sağlığınızla ilgilenen uzmanın size verdiği KOAH egzersiz programına bağlıdır. Bu programlara başlamadan önce mutlaka doktorunuzla konuşunuz.

Esneme egzersizleri, kaslarınızı güçlendirerek esnekliğinizi artırır. Esneme ayrıca kaslarınızı diğer egzersiz tiplerine de hazırlayarak sakatlanma riskinizi azaltır.

Aerobik egzersiz, büyük kas gruplarını kararlı, ritmik bir hızda kullanır. Bu tür egzersizler kalbinizi ve ciğerlerinizi çalıştırır, solunum kaslarınızı çalıştırarak dayanaklılığınızı yükseltir. Bu da vücudunuzun oksijeni daha etkili bir şekilde kullanmasını sağlar ve zamanla nefes alış verişinizi iyileştirir. KOAH’ınız varsa aerobik egzersiz için en iyi seçenekler yürümek veya kondüsyon bisikleti kullanmaktır.

Kuvvetlendirme egzersizleri, kasları yorgunluk noktasına kadar tekrar tekrar sıkmayı kapsar. Vücudunuzun üst kısmı için böyle bir egzersiz yaptığınızda, nefes almak için kullandığınız kaslar kuvvetlenir.

KOAH için nefes egzersizleri, sizin nefes almada kullandığınız kasları güçlendirir, daha fazla oksijen almanızı ve daha kolay nefes almanızı sağlar. İşte günde 5 ila 10 dakika boyunca üç veya dört kez yapabileceğiniz iki nefes egzersizi:

Dudakları büzerek nefes egzersizi (PLB):

Omuz ve boyun kaslarınızı gevşetin.

Burnunuzdan iki saniye boyunca nefes alın, ağzınızı kapalı tutun.

Dudaklarınızı ıslık çalar gibi büzerek dört saniye boyunca nefes verin. Süre fazla uzun gelirse nefes alış sürenizin iki katı sürede nefes verebilirsiniz.

Egzersiz yaparken dudağınızı büzerek nefes verin. Nefes sıkıntısı çekerseniz, önce nefes alış hızınızı yavaşlatmaya çalışın sonra da sarkık dudaklarla nefes vermeye çalışın.

DİYAFRAM NEFESİ:

Dizlerinizi bükerek sırt üstü uzanın. Destek için dizlerinizin altına bir minder koyabilirsiniz.

Bir elinizi kaburganın altına, karnınıza koyun. Diğer elinizi göğsünüze koyun.

3’e kadar sayarak burnunuzdan nefes alın (Karnınız ve alt kaburgalarınız yükselmeli, fakat göğsünüz sabit kalmalıdır).

Karın kaslarınızı sıkın, dudaklarınızı hafifçe yuvarlayıp 6’ya kadar sayarak nefes verin.

KOAH ve Egzersiz Rehberi

Her gün aynı saatte egzersiz yapmak faydalı olabilir; sabah geç saatler veya hemen öğleden sonra kendinizi egzersiz için yeterince enerjik hissedebilirsiniz. KOAH hastası olanlar için işte bazı diğer temel rehber noktalar:

 

GERÇEKÇİ BİR HEDEF BELİRLEYİN.

Egzersiz yaptığınız süreyi ve gün sayısını yavaş yavaş artırabilirsiniz. Haftada iki ila dört kez, günde 20 ila 40 dakika egzersiz iyi bir hedeftir.

Çok yavaş başlayın. Birkaç dakika boyunca ısınabilirsiniz.

Sevdiğiniz aktiviteleri seçin, fakat sıkılmamak için çeşitlilik katın.

Birlikte egzersiz yapacağınız birini bulabilirsiniz.

Egzersizlerinizi not edin.

Egzersizi bitirirken yavaş hareket ederek vücudunuzu soğutun.

Egzersizde ölçülü olup kendinizi zorlamayın.

KOAH ve Egzersiz Önlemleri

KOAH’ınız varken egzersiz yapıyorsanız önlemlerinizi almanızda fayda var. Fakat unutmayın ki nefessiz kalmanız her zaman egzersizi tümüyle bırakmanız gerektiği anlamına gelmez. Bunu yerine yavaşlayın ve egzersize devam edin. Eğer nefesiniz hiç yetmemeye başlarsa, o zaman egzersizi durdurun.

AŞAĞIDA DİĞER EGZERSİZ ÖNLEMLERİ VERİLMİŞTİR:

KOAH egzersiz programına başlamadan önce her zaman doktorunuza başvurun. Eğer ilaçlarınızda bir değişikliğe gidilmişse, egzersiz rutininize devam etmeden önce doktorunuzla konuşun.

Egzersizi dinlenmeyle dengeleyin. Kendinizi yorgun hissederseniz, egzersizleri azaltın. Çok yorgun hissederseniz dinlenin ve başka bir gün devam edin.

Yemek yedikten sonra egzersize başlamadan önce en az bir buçuk saat bekleyin.

Egzersiz yaparken sıvı alırsanız, doktorunuzun sıvılarla ilgili getirmiş olabileceği kısıtlamaları unutmayın.

Birkaç gün boyunca egzersiz yapmayı ihmal ederseniz, yavaş yavaş başlayıp eski rutininize dönerken kendinize zaman tanıyın.

KOAH’ınız varsa şu egzersizlerden uzak durun:

HALTER KALDIRMA VEYA İTME.

Toprak kürekleme, ev taşıma gibi ağır işler.

Şınav, mekik, hareketsiz nesneleri itmeyi içeren izometri egzersizleri.

Hava çok soğuk, çok sıcak veya rutubetliyken dışarıda egzersiz yapmak.

Dik yokuşlardan yukarı tırmanma.

Koşma, yüzme gibi egzersizleri yapıp yapamayacağınız konusunda doktora danışın.

KOAH VE EGZERSİZ: DURMA VAKTİ

Aşağıdaki belirtiler ve işaretlerden herhangi birini kendinizde görürseniz KOAH egzersiz programını hemen durdurun. Oturun ve dinlenirken ayaklarınızı yukarıda tutun. Hemen kendinize gelemezseniz, doktorunuzu arayın.

Mide bulantısı

Baş dönmesi

Güçsüzlük

Hızlı veya düzensiz kalp atışı

Ciddi nefes darlığı

Ağrı

Göğsünüzde, kolunuzda, boynunuzda, çenenizde veya omzunuzda baskı ve ağrı.

1451487305841_b24b488a877b6dad4302

KOAH TEDAVİSİ: SİGARAYI BIRAKMAK

KOAH’la sigara ölümcül bir birlikteliktir. Eğer KOAH’ınız için tek bir şey yapacaksanız, sigarayı bırakın. Sigara içmek sadece KOAH’a yol açmakla kalmaz, hastalığın ilerleme hızını da artırır. Sigarayı bırakmak:

Akciğer işlevlerindeki kötüleşmeyi durdurur.

KOAH belirtilerini azaltır.

Akciğer işlevlerindeki düşüşü yaşa göre normal hale getirir.

KOAH’ı olsun olmasın herkes için hayat kalitesini yükseltir.

KOAH belirtileriniz şiddetli olsun olmasın, sigarayı bırakmak fayda sağlar. Sigarayı bırakmak için yardıma ihtiyacınız var mı? Doktorunuzdan nikotin ürünleri ve sigarayı bırakmaya yardımcı diğer tıbbi araçlar, destek grupları ve diğer teknikler hakkında bilgi isteyiniz.

KOAH TEDAVİSİ: DİĞER HAYAT TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ

Etkin bir hayat sürmeniz ve genel sağlığınızı iyileştirmeniz için KOAH tedavisiyle el ele takip edebileceğiniz hayat tarzı değişiklikleri programlarından faydalanabilirsiniz. Buna bazen akciğer rehabilitasyon programı denir. Bir uzman ekip size beslenme, nefes egzersizleri ve KOAH için diğer egzersiz türleri hakkında bilgi verebilir. Ayrıca, size hastalığınız hakkında kapsamlı bir eğitim ve hastalığınızı nasıl idare edeceğinize dair bilgi sunabilir. Grip ve zatürre gibi hastalılar KOAH’ı ciddi bir biçimde kötüleştirebileceği için tedaviler yıllık grip aşılarını, zatürreye karşı altı yılda bir yapılan aşıları kapsamalıdır.

KOAH Tedavisi: İlaçları Almak

İlaçlar KOAH’ı iyileştiremez. Sigaranın neden olduğu hasarı da geri alamaz. Fakat ilaçlar size başka şekillerde faydalı olabilir:

Hava kanalları etrafındaki kasları gevşetmek

Hava kanalı iltihabını azaltmak

Bakteriyel enfeksiyonlara karşı savaşmak

Doktorunuz çeşitli ilaçlar reçete edebilir. KOAH için en yaygın kullanılan ilaçlar şunlardır:

Bronş açıcılar: Bu sınıfa giren ilaçlar, hava kanallarının etrafındaki kasları gevşetir. Bu ilaçlar nefes almayı kolaylaştırarak akut bir şekilde kötüleşen hastalıkta ortaya çıkacak epizotları azaltabilir. Doktorunuz büyük olasılıkla önce soluyabileceğiniz bir bronş açıcı verir. Doktorunuz size ölçülü inhalasyon (maddelerin tedavi için solunum yollan aracılığıyla vücuda verilmesi) aleti, kuru toz inhalasyon veya püskürteç tarzı bir araçla ilaç verir. Ölçülü inhalasyon aletleri ilacı spreyden dışarı itmek için bir kimyasal kullanır. Yaygın sevk maddeleri CFC’ler ve HFA’lardır, fakat CFC’ler ozon tabakasına zararlı olduğu için kaldırılmıştır.

Bu tür ilaçları hap, tablet veya damar içi olarak alabilirsiniz. En iyi sonucu almak için birden çok bronş açıcıyı veya ürünü bir arada kullanabilirsiniz.

KOAH tedavisinde kullanılan bronkodilatör (bronş açıcı) örnekleri şunları kapsar:

 

Antikolinerjik bronkodilatör hava yollarının daralmasına yol açan bir kimyasal “haberci” olan asetilkolini engeller. Bunlar daha kolay nefes almanızı sağlar ve nefes darlığının neden olduğu, süreğen olmayan belirtileri azaltır.

Metilksantinler, solunan ilaçlarla sorunu olan insanlar için faydalı olabilir. Çünkü bunları ağızdan alabilirsiniz. Ne var ki, bu etken madde yan etkilerinden dolayı eskisinden daha az kullanılıyor. Metilksantinler en uygun tedaviye rağmen belirtilerin devam ettiği örneklerde denenir.

Kısa etkili beta agonist, eğer belirtileriniz sadece arada bir, örneğin egzersiz sırasında baş gösteriyorsa kullanabileceğiniz bir KOAH tedavisidir. Belirtilerin tedavisi için gerektikçe kullanılır. Bunlar aynı zamanda, nefes darlığı krizinin geldiğini anladığınız anda bir krizin hızını kesmek için kullanılır.

Uzun etkili beta agonistler belirtileri günlük olarak kontrol altında tutmaya yarar ve düzenli olarak kullanılmalıdır. Daha uzun süreli etkilerinden -yaklaşık 12 saat- dolayı gece nefes sorunlarını çözmek için kullanılır. Ani bir krizden kurtulmak için aynı zamanda kısa etkili beta agonist de kullanmanız gerekebilir.

Kortikosteroidler. Bu ilaçlar hava kanallarının iltihaplanmasını azaltmaya yardımcı olması için kullanılır. Belirtileri sadece bronş açıcılarla kontrol altına alınamayan ve hırıltı sorunu olan kişilerde solunan kortikosteroidler kullanılır. Bu ilaçlar KOAH’tan ziyade diğer akciğer sorunları için işe yarar.

Antibiyotikler. Doktorunuz solunum yolundaki sinüzit, bronşit veya zatürre gibi bakteriyel bir enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotik reçete edebilir.

KOAH Tedavisi: Oksijen Kullanma Tedavisi

KOAH’ınız şiddetliyse kanınızdaki oksijen seviyesi düşük olabilir. Yani, vücudunuz kendi başına yeterli oksijen alamıyordur. Doktorunuz organlarınızı korumak, uykunuzun kalitesini yükseltmek, günlük etkinliğinizi artırmak ve daha uzun yaşamanızı sağlamak için oksijen tedavisi önerebilir.

Oksijen genellikle taşınabilir bir tüpte tutulur. Oksijeni esnek bir burun tüpü veya yüz maskesiyle alabilirsiniz. Ya da odadaki havadan oksijen alabilen bir oksijen yoğunlaştırıcı kullanabilirsiniz.

KOAH Tedavisi: Ameliyat Olmak

Önemli bir akciğer hastalığıyla birlikte KOAH’ınız ciddiyse, özellikle şiddetli belirtileriniz varsa, KOAH ilaçlarla kontrol altına alınamıyorsa ya da çoğunlukla nefes alma sorunu yaşıyorsanız, ameliyata ihtiyaç duyabilirsiniz. Ameliyat şunları içerir:

Büllektomi, nefes almayı kesintiye uğratan hava boşluklarını almaktır. Bunlar hava torbalarının duvarları yırtıldığı zaman meydana gelir.

Akciğer hacmini azaltma ameliyatı, hasar görmüş akciğer dokusunu alır.

Akciğer nakli, bir donör akciğerle hastalıklı akciğeri değiştirir. Bu uygulama sadece çok ciddi KOAH vakalarında yapılır.

KOAH VE ENERJİ VEREN YİYECEKLER

KOAH: Her Lokmada Doğru Beslen

Eğer KOAH’ınız varsa doğru beslenmek, enerjinizi çok yükseltir; eğer kilo kaybetmek zorsa, birkaç “hafif yiyecek” tekrar diyetinize eklenebilir. KOAH sorununda yemek yerken nefes alıp vermek 10 kez daha fazla enerji tükettirir. Kilosunu kontrol altında tutmak isteyen insanlar için, besin dolu yiyeceklerden oluşan daha küçük porsiyonlar kalorileri kontrol altında tutar ve kendinizi iyi hissetmeniz için vücudunuzun ihtiyaç duyduğu yakıtı sunar.

Daha Sık Yiyin

Yerken yoruluyorsanız veya karnınız çok dolu olduğu için zor nefes alıyorsanız, daha küçük öğünleri daha sık yemeye çalışın. Gün içinde üç büyük öğün yerine dört ila altı kez küçük öğün yemek, karnınızı tıka basa doldurmanızı önler. Ayrıca bu şekilde yemek için daha az enerji harcarsınız. Yani, daha az yorulur ve ihtiyacınız olan şeyi yediğiniz yiyecekten daha iyi alırsınız.

Bir KOAH Kahvaltısı

Kahvaltı en önemli öğününüz olabilir. KOAH hastası birçok insanın günün geri kalanında yemek için yeterince enerjisi kalmaz. Bu durum size tanıdık geliyorsa, günün en büyük öğünlerini daha enerjik olduğunuz erken saatlerde yemeye çalışın. Günde 20 ila30 gramlif almanız gerektiği için beslenmeye bir kase kepekli tahılla veya tam tahıl ekmeği tostuyla başlarsanız, doğru yönde ilerliyorsunuz demektir.

Sütlü Yulaf Lapası

Güne başlamak için başka bir harika yiyecek de sıcak yulaf lapasıdır. Yemesi kolaydır ve lif, kalsiyum, demir ve vitamin bakımından zengindir. Bu, su yerine sütle hazırlanınca daha sağlıklı olur. Eğer birkaç kilo vermek istiyorsanız yulaf, beslenmenizde mutlaka yer almalıdır. Yüksek lif içeriği daha az kaloriyle karnınızı daha iyi doyurur. Kalori seviyesini aşağıda tutmak için tatlandırıcılar yerine çilek veya kiraz gibi meyveler kullanın.

Daha Besleyici Yiyecekleri Daha Önce Tüketin

Yorgunluktan dolayı ihtiyacınız olan besinleri ve kalorileri tüketemeden beslenme enerjiniz kesiliyorsa, yüksek kalorili gıdaları daha önce tüketin. Fakat patateslerin ve tatlıların “içi boş” kalorilerini tercih etmeyin. Çatalınızı tavuk etine, ince bir bifteğe, fırında balığa veya soya peynirine batırın ki her lokmada vücudunuza protein girsin.

Peynirden Vazgeçmeyin

Patates, pirinç veya sebzelere peynir eklemek, her yemeğin besin ve kalori değerini artırır. Ayrıca bu şekilde kemiklerinizin korunmasına yardımcı olacak fazladan kalsiyumu da almış olursunuz. Çünkü KOAH için reçete edilen bazı ilaçlar kemiklerinizi daha kırılgan hale getirebilir. Eğer peynirdeki besinleri fazla kaloriye maruz kalmadan almak istiyorsanız az yağlı peynirleri seçin.

Bol Sıvı Tüketin

Kafeinsiz sıvılardan bolca tüketmek hava kanallarınızdaki balgamı uzak tutar ve ciğerlerinizin temizlenmesini kolaylaştırır. Yemek vakitlerinde, önce yemek yiyin, sonra sıvı aln. Böylece sağlam, besleyici bir öğünü midenize indirmeden önce tıkanmış hissetmezsiniz.

Süt Lütfen

Kilo almak istiyorsanız vücudunuz sütteki kalorileri kullanabilir, bu sırada kalsiyum ve D vitamini de kemiklerinizi güçlü tutar. Gün içinde su yerine süt içmeye çalışın.

Kafeinden Uzak Durun

KOAH’ı olan bir insan için kafein hiç de iyi bir seçim değildir. Bazı ilaçlara etki edebilir, sinirlilik ve huzursuzluğa neden olabilir. Bu ikisi, kişinin belirtilerini şiddetlendirebilir. Bu yüzden kahve, çay veya kafeinli sodalardan uzak durun veya bunları azaltın. Evet, ne yazık ki içinde kafein olan çikolatalar da “olmazlar” listesinde.

Tuzdan İyi

Yemeğinizi tatlandırmak için bitki ve tuzsuz baharatlar kullanın. Sodyum vücudunuzun su tutmasına neden olabilir ki bu da nefes almanızı zorlaştırır. Ayrıca gıdaların üzerindeki etiketleri okumak ve bir porsiyonda 300 miligram üstü sodyum olan gıdalardan kaçınmak da önemlidir. Tuz yerine herhangi bir katkı maddesi kullanmadan önce de mutlaka doktorunuzla görüşün. Bazılarının içinde sizin için en az tuz kadar kötü olan maddeler vardır.

 

Daha Fazla Lif Tüketin

Her gün ihtiyacınız olan 25 ila30 gramlifi sadece kahvaltıdan alma ihtimaliniz çok düşük olduğuna göre, diğer öğünlerinize de yüksek lifli yiyecekleri dahil edin. Bir kase düşük sodyumlu kırık bezelye veya mercimek çorbası harika bir öğle yemeği olur. Diğer iyi lif kaynakları kuru fasulye, tam tahıllar ve tam tahıl ekmekleri, kepek, kahverengi pirinç, taze meyve ve sebzelerdir.

KOAH Tedbiri: Gaz Yapan Yiyecekler

Fasulye gibi yiyecekler, her ne kadar lif bakımından zengin olsa da tedbir gerektirir. Gaz yapan veya şişiren yiyecekler nefes almanızı zorlaştırabilir. En bilinen şüpheliler karbonatlı içecekler, kızartmalar, çok baharatlı yemekler, fasulye çeşitleri ve lahana, brokoli gibi sebzelerdir. Fakat herkesin tepkisi farklıdır. Hangilerinin sizi etkilediğini bulmak için bir besin günlüğü tutun ve bu sıkıntıdan kurtulun.

Potasyuma Evet

Eğer bir müshil ilacı kullanıyorsanız, beslenmenizde daha fazla potasyuma ihtiyaç duyabilirsiniz. Portakal ve muz, kolay ve hızlı bir şekilde atıştırabileceğiniz iki harika kaynaktır. Patates ve domates, öğünler için harika potasyum kaynaklarıdır.

Yumurta Demek Kalori Yüklemesi Demektir

Aldığınız kalori miktarının tavan yapmasını istiyorsanız, yemek tariflerinize fazladan bir yumurta ekleyebilirsiniz. Bir dahaki köftenin içine koca bir yumurta da kırabilirsiniz. Ya da peynirli makarnanın içine yumurta ekleyebilirsiniz. Ama salata soslarında kullanılan çiğ yumurtanın neden olabileceği besin zehirlenmesinden kaçının.

Doğru Şeyleri Atıştırma

Kilo almanız gerekiyorsa, elinizin altında sağlıklı, atıştırmalık yüksek kalorili yiyecekler bulundurun. Bir avuç kuru yemiş veya yenmeye hazır bir kap puding. Kötü kolesterol ve doymamış yağlardan kaçınmak için az yağlı veya yağsız pudingleri seçebilirsiniz. Peynirli, meyveli veya sebzeli soslu krakerler de besleyici atıştırma seçenekleridir.

Taze olsun

Elinizden geldiğince taze meyve ve sebze yemenin faydası saymakla bitmez. Bunlar besin deposudur. Ayrıca, et ve patates rejimi yerine dengeli bir beslenme tüm sağlığınıza ve enerjinize çok daha olumlu katkıda bulunur.

Milkşeyk ve Meyveli Yoğurtlar

Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin yiyecekler kemiklerinizi sağlıklı tutar. Bu yüzden milkşeyk KOAH’ı olan birçok insan harika bir atıştırma yoludur. Eğer kilonuzu kontrol altında tutmak istiyorsanız, az yağlı ürünleri kullanarak yoğurt ve sütü tercih edin. Lif ve besin olarak taze meyveleri tercih edin. Konserve veya vitamin katkılı milkşeykler, dolaptan çıkarıp hiç uğraşmadan tüketeceğiniz besinlerdir.

Nişastalı Sebzeler

Pancar, mısır, havuç ve balkabağı gibi nişastalı sebzeler zengin vitamin ve mineral kaynağıdır. Üstelik bunlarda diğer sebzelere göre daha fazla vitamin vardır. Fırında balkabağı güveci harika bir ana öğün olur. Çorba yapmak da bu zengin sebzelerden faydalanmanın lezzetli bir yoludur.

Protein Yüklemesi

Protein herkesin beslenmesinde vazgeçilmez bir unsurdur, fakat KOAH’ınız varsa iki kere önemlidir. Patates püresi, balkabağı ezmesi, çorba yiyebilir, hatta sıcak tahıla yağsız süt tozu, protein tozu veya soya proteini ekleyebilirsiniz.

 

Her Öğünde Protein

Yerfıstığı ezmesi, hazırlarken zaman ve enerji de harcamaz, hem kalori hem protein ihtiyacınızı fazlasıyla karşılar. KOAH hastaları için her öğünde protein almak son derece önemlidir. Yumurta, kırmızı et, balık, tavuk, baklagiller ve kuru yemişler iyi bir kaynaktır.

KOAH HASTALARI KIŞIN DAHA BÜYÜK RİSK ALTINDA

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Tevfik Özlü, KOAH hastalarının kış mevsiminde birçok bakımdan risk altında olduğunu, yağışlı, sisli, soğuk havaların bu tür hastalarda şikâyetleri arttırdığını belirtti.

Prof. Dr. Özlü, AA muhabirine yaptığı açıklamada, KOAH’ın akciğerlerdeki hava yollarının daralmasına bağlı olarak nefes alıp verme, bilhassa nefes verme sırasında hava akımının kısıtlanması ile karakterize, süreğen bir hastalık olduğunu vurguladı.

Hastalığın toplumsal açıdan önemli bir sağlık sorunu olduğunu ifade eden Özlü, şunları söyledi:

”Hastalık, kişiyi zamanla başkalarının desteğine bağımlı hale getirmekte, malul etmekte, kalıcı işgücü kaybına yol açmakta ve yıllarca çok pahalı tedavi maliyetleri getirmektedir. Tüm dünyada erişkinlerde en sık rastlanan hastalıklardan birisidir. Hastalık nefes darlığı, öksürük, balgam çıkarma, göğüste tıkanma, hırıltılı solunum ve morarma gibi yakınmalara yol açar. Ancak, bu şikâyetler ani başlayıp, kısa süren, gelip-geçici bir şekilde olmayıp, aylarca, yıllarca devam eden ve giderek artma gösteren bir seyir izler.”

KOAH hastalığının sıklıkla uzun yıllar sigara içmiş, 50-60 yaşlarındaki erkeklerde görüldüğünü belirten Özlü, ”Hastalık, sigara içen kadınlarda da görülmektedir. Çok nadiren sigara içmeyen kişilerde ve daha erken yaşlarda da rastlanabilir” dedi.

”KOAH HASTALARI KIŞ MEVSİMİNDE RİSK ALTINDA”

 KOAH’ın mevsimle ilişkisi bulunduğunu da belirten Özlü, şu bilgileri verdi:

 

”KOAH hastaları kış mevsiminde birçok bakımdan risk altındadır. Yağışlı, sisli, soğuk havalar bu hastalarda şikâyetleri artırmaktadır. Kışın soba ve kaloriferlerin yanmasıyla bacalardan ortama dağılan dumana bağlı hava kirliliği bronşitli hastalarda krizlere neden olabilmektedir. Yine soğuk, yağış nedeniyle ev içi, iş yeri gibi kapalı mekânlarda daha çok zaman geçirilmekte buna bağlı olarak kapalı alanlarda içilen sigara ve ısınma amaçlı yakıtlardan çıkan oda havası kirliliği hastalığın kontrolünü zorlaştırmaktadır. Soğuk havalarda nezle, sinüzit gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığının artması sonucu bronşitli hastalar burun yerine ağızdan nefes alıp vermek zorunda kaldıklarından hava yollarının ısı ve neminin düşmesine bağlı bilhassa geceleri nöbetler ortaya çıkmaktadır.”

”HASTALARIN OLUMSUZ KOŞULLARDAN KORUMALARI GEREKMEKTEDİR”

Soba veya kalorifer nedeniyle ev içi ortamın nispi nem oranının çok düştüğünü kaydeden Özlü, şöyle devam etti:

”Böyle ortamda özellikle uyurken ağızdan nefes alıp veren hastalarda havayollarını kurutmakta ve gece öksürük, nefes darlığı gibi yakınmalara neden olmaktadır. Kış aylarında salgınlar yapan soğuk algınlığı, grip gibi viral solunum sistemi enfeksiyonları, bronşitli hastalarda normal kişilere göre daha ağır geçmekte ve krizleri başlatabilmektedir. Tüm bu faktörlerin bir araya gelmesiyle kış aylarında bronşitli hastaların çoğunun sorunları artmakta ve almakta oldukları tedavi yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle bronşitli hastaların bahsi geçen olumsuz koşullardan mümkün olduğunca kendilerini korumaları gerekmektedir. Kapalı ortamlarda sigara içilmemeli, sık havalandırılmalı, soba kullanılıyorsa boru ve bacalar temizlenip iyi drenaj sağlanmalı, gece oda havası nemlendirilmeli, grip salgınlarında olabildiğince kalabalıklarla temastan kaçınılmalı ve kirli havalarda zorunlu olmadıkça dışarıya çıkılmamalıdır. Bu tedbirlere rağmen durumlarında her zamankinden farklı olarak kötüleşme hisseden hastaların hekime başvurmaları ve tedavilerinin güncelleştirilmesi gerekmektedir.”

KOAH HASTALARI İÇİN EVDEKİ TEHLİKELER

Birçok ev, KOAH belirtilerini artıran toz, duman, mikrop ve diğer tahriş edici maddelerle dolu

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan insanların ciğerleri için sigara içmek muazzam bir tehdittir. Tütün dumanında 4000’den fazla kimyasal vardıro, bunların 43 tanesinin kanser yaptığı biliniyor. Başka bir önemli tehdit de dışarıdaki hava kirliliğidir.

 

Hem kronik bronşit hem de amfizemi kapsayan bir akciğer hastalığı olan KOAH’lı insanlar için sadece bunlar tehdit oluşturmaz. Birçok ev hırıltı, ötme, öksürme, nefes darlığı ve göğüs darlığı gibi birçok KOAH belirtisini kötüleştiren toz, duman, mikrop ve diğer tahriş edicilerle doludur. Riskler KOAH hastalarının yüzde 20’lik kısmı için özellikle yüksektir.

Evdeki bazı şeylerin ciddi sorunlara yol açacağını duyduğunuzda şaşırabilirsiniz. Örneğin, havadaki tozdan kurtulmak için az miktarlarda ozon salıveren hava filtreleri, ozon ciğerleri tahriş eden bir hava kirletici olduğu için zararlıdır.

Ozon, KOAH’ı olan insanlar için kesinlikle sorun yaratır. Bu yüzden HEPA filtreleri tavsiye ediliyor.

İşte KOAH’ı olan insanlar için evde bulunan dokuz tehlike:

  1. Havalandırmanın tozlu olması

Birçok evde bulunan hava ısıtma ve soğutma sistemleri, evin çeşitli yerlerine toz ve diğer tahriş edici maddeleri üfleyebilir. Havalandırma kanallarını düzenli olarak temizlemek sorunu hafifletebilir.

  1. Toz ve kir toplayan halılar

Asıl toz ve kir kaynağı halılar ve kilimlerdir. Bir kilim veya halı üzerinde her yürüyüşünüzde gözle göremeyeceğiniz bir toz bulutu kaldırırsınız.

Duvardan duvara halılar kilimlerden daha kötüdür, çünkü daha büyüktür (ve bu yüzden daha fazla tahriş edici maddeye ev sahipliği yapar), üstelik temizlemesi (katlayıp yıkamaya göndereceğiniz halı ve kilimlere göre) daha zordur. Yeni halılar özellikle rahatsız edici olabilir, çünkü bunlar yerleştirildikten sonra hayli uzun bir süre havaya formaldehit veya diğer zararlı gaz bileşenleri salmaya devam edebilir.

Ana fikir? Eğer evinizde KOAH’ı olan insanlar varsa en iyisi yerleri çıplak bırakmaktır. Toz tehdidini daha da asgariye indirmek için ayakkabıların evin dışında bırakılması, toz alma ve süpürme işlerini KOAH’ı olmayan birinin yapması önerilir.

  1. Buharlaşan temizlik ürünleri

Temizlik maddeleri, cilalar ve arındırıcı, özellikle çamaşır suyu veya amonyak içeren maddeler çok rahatsız edici olabilir. Bilhassa banyo ve tuvalet temizliğinde kullandığımız uçucu herhangi bir şey sorun yaratabilir. KOAH’ı olan insanların hava kanalları halihazırda zaten tahriş olmuştur. Temizlik ürünlerinin buharını soluduğumuz zaman yangına körükle gitmiş oluruz.

Uzmanlar, uçucu temizlik ürünleri yerine, “yeşil” temizlik malzemelerini veya sabun, su, karbonat ve sirke gibi eski usul maddeleri tercih etmemizi tavsiye ediyorlar.

Temizliği yapılan oda iyice havalandırılmalı ve KOAH’ı olmayan bir kişi temizlik bezlerini ve fırçaları temizlemelidir. Bu sırada KOAH’lı kişi iş bitene kadar ortamdan uzak durmalıdır. Temizlik ürünleri, kapağı sıkıca kapatılarak yerine kaldırılmalıdır.

  1. Kuru temizleme kimyasalları

KOAH’ı olan bazı insanlar kuru temizlemeden yeni çıkmış giysi kokusuna karşı hassastır. Sorun yaşamamak için kıyafetleri naylonundan çıkarabilir ve dolaba koymadan önce havalndırabilirsiniz.

Ya da kıyafetleri penceresi açık bir odaya koyup kapıyı kapatabilirsiniz. Ayrıca tahriş edici kimyasallar kullanmayan “yeşil” kuru temizlemecilerle de çalışabilirsiniz.

  1. Şömineler ve odun sobaları

Çıtır çıtır yanan bir soba veya şömine, hem ışık hem sıcaklık verdiği gibi, her tür rahatsız edici gaz ve is parçacığı çıkarır.

Evde ateş olması sigara içmek gibidir. Uzmanlar ateş yakmayı veya mumlar eşliğinde akşam yemeği yemeyi hayatınızdan çıkarın demiyorlar, fakat her şeyi ölçülü yapın.

KOAH’ı olan birinin evinde asla izin verilmemesi gereken tek ateş, sigaranın ucundaki ateştir. Sigara içmenin hiçbir telafisi yoktur. Sigara içmek ölüm demektir. Pasif içicilik bile (yani başkasının sigara dumanına maruz kalmak) KOAH’ı olan insanlar için riskli olabilir.

  1. Bakteri ve küfleri besleyen rutubet

Duş yerleri, bodrum ve mutfak lavabosunda bırakılan kauçuğa kadar evdeki rutubet kaynakları, bakteri ve küflerin gelişmesine katkıda bulunur.

Bu tür tahriş edici etkenlerden kurtulmak için ne yapılabilir? Bütün delikleri kapatın. Sıçrayan suları anında silin, su emmiş paspasları kaldırın. Banyoda ve mutfakta havalandırmayı güçlendirmek için vantilatörler kullanın. Mutfak ve banyo süngerlerini sık sık değiştirin.

Bir nemölçer satın alın ve klima veya nem emici kullanarak oda nemini %40’ın altında tutun.

  1. Kedi ve köpeklerin getirdikleri

Kediler ve köpekler evi sevgiyle olduğu kadar pislik, tüy ve kepekle de doldurur.

Yoksa köpeğinize elveda demek istemiyor musunuz? O zaman onu ayda iki kez yıkatıp tımar ettirin ve yatak odanızdan uzak tutun.

  1. Bakteri yuvası duş başlıkları

Son araştırmalar gösteriyor ki duş başlıkları “atipik mikobakteri” denilen mikroplara ev sahipliği yapabilir.

 

Bu mikroplar genelde sağlıklı insanlara zarar vermese de, KOAH’ı olan insanlarda öksürüğe ve nefes darlığına yol açabilecek kronik, önemsiz enfeksiyonlara neden olabilir.

Mikrobakteriler antibiyotiklere karşı dirençlidir. Bu durum onlardan kurtulmayı zorlaştırır.

Sorun yaşamak istemiyorsanız, duş başlıklarını yılda iki kez temizletin (veya değiştirin).

  1. Vücut bakım ürünleri

KOAH’ı olan insanlar kokulu sabunlara, şampuanlara, deodorantlara, saç spreylerine ve kozmetiklere karşı hassastır. Eğer evinizde KOAH’ı olan biri varsa, kokusuz kişisel ürünler seçin ve parfümle kolonyayı hayatınızdan çıkarın

HABER BİLGİLERİ
Bu haber 03 Mart 2018, 07:03 tarihinde Gündem, Küçük Manşetler, Manşet, Sağlık kategorisinde yayınlandı.
OKUNMA
Bu Haber 192 Kez Okunmuş..
PAYLAŞ
facebook Twitter Frienfeed Twitter Google
ETİKETLER
YORUM YAZIN

İsim :

E-posta:

WebSite:

Benzer Haberler
MbTasarıM
Yazarlarımız
FACEBOOK BEĞENENLER
Resim Galerisi
PUAN DURUMU